ACİL UZMANI • KLİNİK KONU • RESÜSİTASYON

Arrestte ilaç ezberinden önce ritmi, kompresyon kalitesini, defibrilasyonu ve geri döndürülebilir nedeni doğru yönet. Bu rehber erişkin kardiyak arrest için 2025 AHA CPR/ECC önerilerini nöbet pratiğine çevirir.

1. İlk 30 saniye: arresti tanı, CPR’ı başlat, defibrilatörü bağla

• Nabız yok / normal solunum yoksa yüksek kaliteli CPR başlat.
• Kompresyon hızı 100–120/dk, derinlik en az 5 cm; tam göğüs geri dönüşüne izin ver.
• Kompresyon kesintilerini minimumda tut; kompresörü yaklaşık her 2 dakikada değiştir.
• İleri havayolu yoksa 30:2; ileri havayolu varsa sürekli kompresyon + 10 soluk/dk.
• Monitör/defibrilatörü bağla ve ritmi şoklanabilir VF/pVT ile nonşoklanabilir PEA/asistol olarak ayır.

2. VF / nabızsız VT: elektrik önce gelir

Şok → hemen 2 dakika CPR → ritim kontrolü. Bifazik enerji üretici önerisine göre (örneğin başlangıç 120–200 J); bilinmiyorsa cihazın maksimum kullanılabilir enerjisi. Sonraki şoklarda eşdeğer veya daha yüksek enerji düşünülebilir.

İlk defibrilasyon girişimleri başarısız olduktan sonra adrenalin 1 mg IV/IO, 3–5 dakikada bir. Şoka dirençli VF/pVT’de amiodaron 300 mg IV/IO, gerekirse 150 mg veya lidokain 1–1,5 mg/kg, gerekirse 0,5–0,75 mg/kg.

⚡ → VF / nabızsız VT akıl kartını aç

3. PEA / asistol: erken adrenalin + neden avı

Nonşoklanabilir ritimde defibrilasyonla zaman kaybetme. Adrenalini mümkün olduğunca erken başla ve 3–5 dakikada bir sürdür; 2 dakikalık CPR döngülerinde ritmi yeniden değerlendir ve H’ler–T’leri agresif biçimde ara.

→ PEA / asistol akıl kartını aç

4. 2025’in pratik değişikliği: IV önce, IO kurtarma yolu

AHA 2025 erişkin kardiyak arrestte ilaç uygulaması için ilk olarak IV erişimin denenmesini öneriyor. İlk IV girişimleri başarısızsa veya IV mümkün değilse IO erişim uygundur. İlaç vermek için santral hat açmaya çalışırken CPR veya defibrilasyonu aksatma.

5. Havayolu ve kapnografi: tüp uğruna kompresyonu bozma

• Başlangıçta etkili balon-maske ventilasyonu yeterli olabilir; ekip becerisi ve klinik bağlama göre ET tüp veya supraglottik havayolu düşünülebilir.
• İleri havayolu yerleştirildiğinde sürekli dalga formu kapnografi/kapnometri ile yerini doğrula ve izle.
• ETCO₂ düşük veya düşüyorsa CPR kalitesini yeniden değerlendir.
• ETCO₂’de ani artış ROSC lehine olabilir; tek bir mutlak cut-off ile resüsitasyonu sonlandırma kararı verme.

6. Kardiyak arrest ilaçları: ne verilir, ne rutin verilmez?

AHA algoritmasında temel arrest ilaçları adrenalin ve şok-refrakter VF/pVT’de amiodaron veya lidokaindir. Kalsiyum, sodyum bikarbonat ve magnezyum rutin kardiyak arrest ilacı değildir; seçilmiş hiperkalemi/toksikoloji veya torsades gibi özel nedenlerde farklı endikasyonları vardır.

💊 → Kardiyak Arrest İlaçları akıl kartını aç

7. H’ler ve T’ler: CPR sürerken geri döndürülebilir nedeni tedavi et

→ H’ler ve T’ler akıl kartını aç

POCUS seçilmiş olguda tamponad, ciddi RV yüklenmesi veya pnömotoraks gibi tanıları destekleyebilir; ancak AHA 2025 arrest sırasında geri döndürülebilir nedenleri tanımada POCUS’un yararını kesinleşmiş kabul etmiyor. Kullanılıyorsa ritim/nabız kontrolündeki kompresyon duraklamasını uzatmamalıdır.

8. ROSC: hedefler değişti mi?

• Güvenilir oksijen ölçümü olana kadar %100 O₂; sonra SpO₂ %90–98 (PaO₂ 60–105 mmHg).
• Ağır asidemi yoksa PCO₂ 35–45 mmHg.
• Sıvı ve/veya vazopressörle MAP ≥65 mmHg.
• 12 derivasyon EKG; nedene göre CT ve POCUS/ekokardiyografi.
• Persistan ST elevasyonu, kardiyojenik şok, tekrarlayan/refrakter ventriküler aritmi veya ciddi iskemi varsa acil kardiyak girişimi değerlendir.
• Komutlara yanıt vermeyen hastada 32–37,5 °C sıcaklık kontrolünü en kısa sürede başla ve en az 36 saat sürdür.
• Nöbet açısından klinik değerlendirme ve uygun hastada EEG; prognoz değerlendirmesini gecikmiş ve çoklu modaliteyle yap.

🧠 → ROSC Sonrası İlk 10 Dakika akıl kartını aç

Kaynaklar

• American Heart Association 2025 — Adult Advanced Life Support
• AHA 2025 — Adult Cardiac Arrest Algorithm
• AHA 2025 — Post–Cardiac Arrest Care
• AHA 2025 — Top Things to Know

Son bilimsel kontrol: 23 Eylül 2026. Sağlık profesyonellerine yönelik klinik karar desteğidir. Resüsitasyon ekibinin yetkinliği, cihaz özellikleri, preparat konsantrasyonları ve kurum protokolü hasta başında doğrulanmalıdır.

1. 2026’da anafilaksiyi nasıl tanıyalım?

Anafilaksi; hızla ilerleyebilen, ciddi ve ölümcül olabilen sistemik bir hipersensitivite reaksiyonudur. Tanı laboratuvarla değil klinikle konur. Hava yolu, solunum veya dolaşım bozukluğuna cilt/mukoza bulguları eşlik edebilir; ancak özellikle ciddi reaksiyonlarda cilt bulguları olmayabilir.

Klinikte anafilaksiyi düşündüren örüntüler

• Akut ürtiker/anjiyoödem + solunum sıkıntısı veya hipotansiyon.
• Bilinen/olası tetikleyiciden sonra akut bronkospazm, laringeal ödem/stridor veya hipotansiyon — cilt bulgusu olmasa bile.
• Birden fazla sistemin hızlı tutulumu: cilt/mukoza, solunum, dolaşım, gastrointestinal ve nörolojik bulgular.
• İlaç, gıda, arı/eşek arısı sokması, lateks, egzersiz veya nedeni bilinmeyen akut sistemik reaksiyon.

2. İlk 10 dakika: yapılacaklar

1. Tetikleyiciyi durdur/uzaklaştır: örneğin şüpheli IV ilacı kes. Ancak bunun için resüsitasyonu geciktirme.
2. Yardım çağır, ABCDE değerlendir, monitörize et. ECG, SpO₂ ve sık kan basıncı izlemi.
3. Pozisyonu düzelt: mümkünse sırtüstü ve bacaklar yükseltilmiş. Belirgin dispnede hasta yarı oturur pozisyonu tercih edebilir ancak ani ayağa kalkmasına/yürümesine izin verme. Gebede sol lateral pozisyon uygundur.
4. IM adrenalini hemen ver.
5. Hipoksemi veya ciddi solunum sıkıntısında oksijen ver; güvenilir ölçüm elde edilince hedef SpO₂ genellikle %94–98.
6. Hipotansiyon/şokta geniş damar yolu aç ve kristalloid 500–1000 mL bolus ver; klinik yanıta göre tekrar et. Büyük hacimler gerekebilir.

Çocuk dozu

Genel ağırlık temelli yaklaşım 0.01 mg/kg IM (1 mg/mL çözeltiden 0.01 mL/kg), maksimum genellikle 0.5 mg olacak şekildedir. Kurumsal pediatrik protokol ve mevcut otoenjektör dozları dikkate alınmalıdır.

3. Antihistaminik ve steroidin gerçek yeri

H1 antihistaminikler yaşamı tehdit eden hava yolu, solunum veya dolaşım bozukluğunu tedavi etmez. Stabilizasyon sonrası kaşıntı ve ürtiker gibi kutanöz yakınmalar için yardımcı tedavi olarak kullanılabilir.

Kortikosteroidlerin akut anafilakside rutin kullanımının veya bifazik reaksiyonu önlemesinin güçlü kanıtı yoktur. Astım alevlenmesi gibi eşlik eden özel bir endikasyon varsa düşünülebilir; fakat adrenalin ve sıvının önüne geçmemelidir.

4. Refrakter anafilaksi

İki uygun IM adrenalin dozuna rağmen yaşamı tehdit eden solunum veya dolaşım problemi sürüyorsa refrakter anafilaksi yaklaşımına geç. Bu hasta resüsitasyon alanında, deneyimli ekip ve sürekli monitörizasyon ile yönetilmelidir.

• IM adrenalini, infüzyon hazırlanana kadar yaklaşık 5 dakikada bir sürdür.
• Agresif kristalloid replasmanına klinik yanıta göre devam et.
• Erken kritik bakım/anestezi desteği çağır.
• Adrenalin infüzyonu deneyimli personel tarafından, ECG + SpO₂ + sık/tercihen sürekli kan basıncı izlemiyle titre edilmelidir.
• RCUK 2021, yerel protokol yoksa örnek olarak 1 mg adrenalini 100 mL %0.9 NaCl içine hazırlayıp yaklaşık 0.1 mikrogram/kg/dk düzeyinden başlayarak yanıta göre titrasyonu tarif eder. Kurum protokolü varsa öncelik kurum protokolündedir.
• Adrenalin infüzyonuna rağmen dirençli şokta deneyimli ekip; noradrenalin, vazopressin veya metaraminol gibi ikinci vazopressörleri ve seçilmiş olguda ECLS’yi değerlendirebilir.

Beta-bloker kullanan hastada glukagon

Beta-bloker kullanan ve adrenalin + sıvıya yetersiz yanıt veren hastada IV glukagon düşünülebilir; kanıt düzeyi sınırlıdır. RCUK erişkinde 1 mg IV glukagonu bir seçenek olarak belirtir; farklı uluslararası kılavuzlarda 1–2 mg IV aralığı da kullanılır. Bulantı-kusma ve aspirasyon riski nedeniyle hava yolu güvenliği önemlidir.

5. Solunum ve hava yolu sorunları

• Üst hava yolu ödemi/stridorda erken ileri hava yolu desteği iste.
• Nebül adrenalin üst hava yolu ödeminde ek tedavi olabilir; IM/IV sistemik adrenalinin yerine geçmez.
• Bronkospazm sürüyorsa nebül salbutamol ± ipratropium eklenebilir.
• Hızla ilerleyen ödemde gecikmiş entübasyon zorlaşabilir; başarısız hava yolu olasılığını erken düşün.

6. Kounis sendromu: anafilaksi + akut koroner sendrom

Kounis sendromu, alerjik reaksiyon/anafilaksi ile ilişkili akut koroner sendromdur. Göğüs ağrısı, ST-T değişikliği, aritmi veya troponin yükselmesi gelişen anafilaksi hastasında düşün.

• 12 derivasyon EKG çek; klinik uygunsa seri EKG ve troponin izle.
• Yaşamı tehdit eden anafilakside IM adrenalin yine temel tedavidir; ancak Kounis’te koroner vazospazm/iskemi nedeniyle hasta yakın monitörize edilmelidir.
• Rutin IV adrenalin bolusundan özellikle kaçın.
• Hipotansif hastada nitrat verme.
• AKS tedavisini Kounis tipi, kanama/hemodinami ve koroner anatomiye göre kardiyoloji ile birlikte bireyselleştir.

7. Gebelikte anafilaksi

Adrenalini gebelik nedeniyle geciktirme. Maternal hipotansiyon ve hipoksemi fetüs için adrenalinden daha büyük tehdittir. Hasta sol lateral pozisyona alınmalı; maternal resüsitasyona ek olarak uygun gestasyon haftasında fetal değerlendirme planlanmalıdır.

8. Triptaz: ne zaman alalım?

• Triptaz tanıyı koymak veya tedaviye başlamak için beklenmez.
• Akut örnek mümkünse semptom başlangıcından sonraki ilk 2 saat içinde alınır.
• RCUK yaklaşımında ideal olarak ilk uygulanabilir anda, ardından 1–2 saatte ikinci örnek; karşılaştırma için en az 24 saat sonra veya iyileşme döneminde bazal örnek önerilir.
• Normal triptaz anafilaksiyi dışlamaz. Özellikle gıda ilişkili reaksiyonlarda normal kalabilir.
• Tekrarlayan, idiopatik veya ağır anafilaksi — özellikle hipotansiyon — bazal triptaz ve mast hücre hastalıkları açısından ileri değerlendirme gerektirebilir.

9. Bifazik reaksiyon ve gözlem süresi

Gözlem süresi herkese aynı olmamalıdır. Şiddetli ilk reaksiyon, birden fazla adrenalin dozu gereksinimi ve adrenalinin gecikmesi bifazik reaksiyon riskini artırır.

10. Taburculuk kontrol listesi

• Semptomlar tamamen düzeldi mi ve uygun gözlem tamamlandı mı?
• Olası tetikleyici ve kaçınma önerileri anlatıldı mı?
• Uygun hastada adrenalin otoenjektörü reçetelendi/yenilendi ve uygulaması gösterildi mi?
• Bifazik reaksiyon belirtileri ve yeniden başvuru eşiği anlatıldı mı?
• Alerji/immünoloji değerlendirmesi planlandı mı?
• Triptaz örneklerinin zamanı ve sonuç takibi kaydedildi mi?
• İlaç ilişkili reaksiyon ise advers ilaç reaksiyonu kaydı yapıldı mı?